1968
117 film çekildi. Renkli film yapımı hızlandırıldı. Yeni yönetmenler Aykut Düz, Çetin İnanç ve Melih Gülgen. Bu yenilerden Çetin İnanç, piyasa koşullarına uygun ucuz serüven filmleriyle ön plana çıktı. Yeni oyunculardan biri, Uğur Güçlü oldu.
1968 yılında alınan bir kararla Genelkurmay Başkanlığı top, tüfek, figüran asker gibi her türlü askeri yardımı yasaklamış, böylece bu tür filmlerin sayısı gitgide azalmıştır.
Seyfi Havaeri'nin Kara Sevda adlı şarkılı-türkülü melodramı, özelliklede Anadolu bölgelerinde büyük iş yaptı. İzdiham nedeniyle bazı sinemaların kapıları kırıldı.
Ustalardan Atıf Yılmaz “Yasemin'in Tatlı Aşkı”, “Köroğlu”, “Cemile”, Memduh Ün “Vuruldum Bir Kıza”, “İlk ve Son” ve Lütfi Ö. Akad'da “Kader Böyle İstedi” bir yorgunluk belirtileri görüldü. İçlerinden yalnızca Akad, “Vesikalı Yarim”'le durumu dengelemeye çalıştı. Orhan Elmas ise “Ezo Gelin”'le en iyi filmini ortaya koydu.
Metin Erksan, gene Kuyu ile yeni tartışmalar getirdi. Erksan'a özgü "şiddet sineması"nın yeni ve son bir örneğini verdi. Görkemli gösteri biçimleriyle sapıklığa varan bir tutkulu aşkın trajik öyküsüydü anlattığı.
Yılmaz Güney'in “Seyyit Han”'ı yılın önemli filmlerinden biri oldu. Halk sineması koşullarına uygun, şiirsel ve destansı anlatımı Türk sinemasına bir "umut ışığı" getiriyordu. Taze ve diri bir soluktu bu.
T.C. Dışişleri Bakanlığı ve Fransız Kültür Bakanlığı'nın işbirliği sonucu Paris'te Türk Filmleri Haftası düzenlendi.Gösteriye “Sevmek Zamanı” (Metin Erksan), ”Kızılırmak-Karakoyun” (Lütfi Ö. Akad), “Bitmeyen Yol” (Duygu Sağıroğlu), “Denize İnen Sokak” (Atilla Tokatlı) katıldılar.
ALTIN PORTAKAL ULUSAL UZUN METRAJ FİLM YARIŞMASI
En İyi 1. Film : "İnce Cumali" (Yılmaz Duru)
En İyi 2. Film : "Vesikalı Yarim" (Lütfi Ö. Akad)
En İyi 3. Film : "Ölüm Tarlası" (Atıf Yılmaz)
En İyi Yönetmen : Yılmaz Duru ("İnce Cumali")
En İyi Senaryo : Türkan Duru ("İnce Cumali")
En İyi Görüntü Yönetmeni : Gani Turanlı ("Ölüm Tarlası")
En İyi Kadın Oyuncu : Türkan Şoray ("Vesikalı Yarim")
En İyi Erkek Oyuncu : Fikret Hakan ("Ölüm Tarlası")
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu : Aliye Rona ("Son Gece")
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu : Erol Taş ("İnce Cumali")
En İyi Stüdyo : Erman Film Stüdyosu ("Kurbanlık Katil")
En İyi Kısa Metrajlı Film : "Altın Bıçaklar" (Behlül Dal)
Jüri Üyeleri: Faruk Kenç, Orhan Elmas, Dr. Alyanak, Muharrem Ergin, Orhan Çağman, Refik Kemal Arduman, Refik Kemal Arduman, Melih Altınışık, Selahattin Alakavuk, Kaya Çakmakçı.
1969
Film sayısı 230. Zorro türü serüven filmlerinin giderek arttığı bir dönemde Metin Erksan'da “Ateşli Çingene”, “Dağlar Kızı Reyhan” gibi filmlerle bir gerileme başladı. Dış kaynaklı çizgi roman kahramanlarına karşılık yerli bir çizgi roman kahramanı ortaya çıkarıldı. Orta Asyalı bu tarihsel serüven kahramanı Tarkan'dı.
Bu tür çeşitli denemelerin yapıldığı sıra, yılın en dikkati çeken filmi Halit Refiğ'den geldi. Batılı bir kadınla bir Türk erkeğinin insancıl açıdan birbirlerine yaklaşımlarını, evrensel boyutlara ulaşan sevecenliklerini işleyen “Bir Türke Gönül Verdim”, Refiğ'in yeni bir aşamasıdır. Ve Ahmet Mekin'in oyunu da gerçek bir yaşamdan alınmış öykü içinde yerini bulur.
Adana Sinema Kulübü, Adana Belediyesi ve Devlet Film Arşivi'nin ilk kez düzenledikleri I. Altın Koza Türk Filmi Festivali sonuçları şöyledir:
En iyi film: Kuyu (Metin Erksan)
En iyi 2. film: Ezo Gelin (Orhan Elmas)
En iyi 3. film: Seyyit Han (Yılmaz Güney)
En iyi yönetmen: Metin Erksan (Kuyu)
En iyi senaryo: Safa Önal (Menekşe Gözler)
En iyi görüntü yönetmeni: Gani Turanlı (Seyyit Han)
En iyi fon müzikçisi: Nedim Otyam (Seyyit Han)
En iyi kadın oyuncu: Fatma Girik (Ezo Gelin)
En iyi erkek oyuncu: Yılmaz Güney (Seyyit Han)
En iyi yardımcı kadın oyuncu: Aliye Rona (Kuyu, Kader Böyle İstedi)
En iyi yardımcı erkek oyuncu: Hayati Hamzaoğlu (Kuyu)
En iyi stüdyo: Lale Film
6. ALTIN PORTAKAL ULUSAL UZUN METRAJ FİLM YARIŞMASI
En İyi 1. Film Ve Yönetmen : Seçilmedi
En İyi 2. Film : "Bin Yıllık Yol" (Yılmaz Duru)
En İyi 3. Film : "İnsanlar Yaşadıkça" (Memduh Ün)
En İyi Senaryo : Türkan Duru ("Bin Yıllık Yol")
En İyi Görüntü Yönetmeni : Ali Yaver ("Öksüz")
En İyi Kadın Oyuncu : Hülya Koçyiğit ("Cemile")
En İyi Erkek Oyuncu : Cüneyt Arkın ("İnsanlar Yaşadıkça")
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu : Muazzez Arçay ("Bin Yıllık Yol")
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu : Ferit Şevki ("Cemile")
En İyi Çocuk Oyuncu : Zafer Karataş ("Cemile")
En İyi Kısa Metrajlı Film : "Rüya Gibi" (Behlül Dal)
Jüri Üyeleri: Nevzat Pesen, Tarık Buğra, Mahir Canova, Julien Jenger, Muhtar Körükçü, Kaya Çakmakçı, Tahir Kutsi Makal, Ayşe Kervancıoğlu, Selçuk Altan, Kamuran Kıratlı, Alaeddin Perveroğlu, Nüzhet Birsel, Muzaffer Tema, Natuk Baytan, Suna Kan, Orhan Erinç.
1970
226 film çekildi.Yeni oyuncu Selda Alkor. Yeni yönetmenler Yücel Çakmaklı ve Temel Gürsu.
Yapımcı Türker İnanoğlu'nun girişimleriyle Türk -İran ortak yapım çalışmaları başladı. Ve bu çalışmalar geniş perde sistemiyle (cinemaskop) sürdürüldü. Ertem Göreç'in “Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler”iyle Türk sinemasında masal filmleri dönemi açıldı. Yumurcak (Türker İnanoğlu) ve Afacan (Menderes Utku) gibi filmlerle "çocuk kahramanları ağır basan" bir sinema türü ortaya çıktı. “Çeko” (Çetin İnanç), yılın iş filmlerinden biri oldu. Aynı zamanda Yılmaz Köksal'a ün yaptırdı.
İddialı ve ünlü yönetmenler "suskunluk dönemi"ne girdi. “Eyvah” (Metin Erksan), “Meçhul Kadın” (Duygu Sağıroğlu), “Kara Gözlüm” (Atıf Yılmaz) gibi "arabesk-melo" türü filmlere ağırlık verdikleri dönemde “Umut”, yeni bir "dönüm noktası" getirir Türk sinemasına. Çünkü, Yılmaz Güney'in mizansen cambazlıkları arkasına sığınmadan sade ve yalın bir dille meydana getirdiği “Umut”, gerçekçi çabaları belgeci bir tutumla en iyi yansıtan bir yapıttı. "Umudu umutsuzluğa dönüştüren" ilginç bir sinema örneğiydi kuşkusuz...
Temel Gürsu'nun ilk filmi “Dikkat Kan Aranıyor”, Bilge Olgaç'ın Kerim Korcan uyarlaması “Linç”, yılın sözü edilen filmleriydi. Yücel Çakmaklı ise, “Birleşen Yollar”'la İslam düşüncesinin ilk örneğini oluşturan, "milli sinema" akımını başlattı.
Bu yıl ayrıca iki Türk filmi yurt dışında ödüllendirildi. “Umut” (Yılmaz Güney), Grenoble Film Şenliği'nde (Fransa) özel jüri ödülü; “Yara” (Ümit Utku) Tanca Film Festivali'nde üçüncülük ödülünü kazandılar.
7. ALTIN PORTAKAL ULUSAL UZUN METRAJ FİLM YARIŞMASI
En İyi 1. Film : "Bir Çirkin Adam" (Yılmaz Güney)
En İyi 2. Film : "Kınalı Yapıncak" (Orhan Aksoy)
En İyi 3. Film : "Büyük Öç" (Yılmaz Duru)
En İyi Yönetmen : Ertem Eğilmez ("Kalbimin Efendisi")
En İyi Senaryo : Sadık Şendil ("Kalbimin Efendisi")
En İyi Görüntü Yönetmeni : Kriton İlyadis ("Kınalı Yapıncak")
En İyi Kadın Oyuncu : Belgin Doruk ("Yuvanın Bekçileri")
En İyi Erkek Oyuncu : Yılmaz Güney ("Bir Çirkin Adam")
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu : Lale Belkıs ("Kalbimin Efendisi")
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu : Hayati Hamzaoğlu ("Bir Çirkin Adam")
En İyi Çocuk Oyuncu : İlker İnanoğlu ("Yumurcak")
En İyi Kısa Metrajlı Film : "Vurgun" (Behlül Dal)
Jüri Üyeleri: İlhan Filmer, Nevzat Pesen, Tarık Buğra, Altan Demirkol, Çetin Şencan, Selçuk Altan, Sadık Şendil, Ali Cemali, Kamuran Kıratlı, Kaya Çakmakçı, Meral Savcı, Işık Aras, Nüvit Kodallı, Melih Başar, Melih Üstüngör, Erdoğan Bağlum
1971
Film sayısı gene giderek tırmanıyor. Bu kez tam 265 film çekildi. Arzu Okay, Tarık Akan ve Murat Soydan sinemanın yeni oyuncuları. Oyuncu Lale Oraloğlu ve Fikret Hakan, yönetmenliğe soyundular. Metin Erksan, Emel Sayın'lı Makber, Feride ve Hicran gibi filmlerle tür değiştirerek tüm ustalığını gizli bir "arabesk"e teslim etti. Ancak içerik yönünden, yani seçtiği konularda büyük bir gerileme kaydederken, usta sinema anlatımında bir şey yitirmedi. Lütfi Akad da "şarkılar" modasına uyup Zeki Müren'le “Rüya Gibi”'yi, Orhan Gencebay'la “Bir Teselli Ver”'i yönetti. Ne var ki ilk arabesk eğilimli filmlerden biri olan “Bir Teselli Ver” her yönden Akad için büyük bir "fiyasko" oldu.
Süreyya Duru'nun “Keloğlan” adlı masal türündeki filmi, tüm bölgelerde beklenmedik bir "gişe hasılatı" elde etti.
Yılmaz Güney, “Ağıt”'la destansı sinemasını geliştirirken “Acı”'yla, özelliklede “Umutsuzlar” 'la şiirli ve olgun bir anlatım biçimi ortaya koydu. Bir kaçakçı çetesinin öyküsü üzerine kurulan ve bir tragedya boyutlarına ulaşan Ağıt, Venedik Film Şenliği'nde elemeyi kazanıp 10 film arasına girmeyi başarır. “Baba” ise yaygın bir seyirci kesimine inip yılın "büyük iş" yapan filmi olur.
Gene bu yıl Milano Çocuk Filmleri Festivali'nde Afacan Küçük Serseri (Ülkü Erakalın) birincilik ödülü aldı.
8. ALTIN PORTAKAL ULUSAL UZUN METRAJ FİLM YARIŞMASI
En İyi 1. Film : "Ankara Ekspresi" (Muzaffer Aslan)
En İyi 2. Film : "Öleceksek Ölelim" (Orhan Elmas)
En İyi 3. Film : "Pamuk Prenses Yedi Cüceler" (Ertem Göreç)
En İyi Yönetmen : Muzaffer Aslan ("Ankara Ekspresi")
En İyi Senaryo : Bülent Oran ("Ankara Ekspresi")
En İyi Görüntü Yönetmeni : Cengiz Tacer ("Ankara Ekspresi")
En İyi Kadın Oyuncu : Filiz Akın ("Ankara Ekspresi")
En İyi Erkek Oyuncu : Fikret Hakan ("Hasret")
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu : Suna Selen ("Pamuk Prenses")
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu : Sadri Alışık ("Afacan Küçük Serseri")
En İyi Çocuk Oyuncu : Menderes Utku ("Afacan")
En İyi Kısa Metrajlı Film : "Hasret" (Behlül Dal)
Jüri Üyeleri: Selahattin Alakavuk, Nevzat Pesen, Melih Başar, Altan Demirkol, Ali Cemali, İlhan Filmer, Zeki Sözer, Erhan İmset, Selçuk Altan, Nedret Güvenç, Esat Özveren.
1972
Bir yıllık süre içinde 299 filmle, Türk sinema tarihinin en büyük rekoru kırıldı. Bu arada renkli film yapımı da 185'le, siyah-beyaz çalışmaları geride bıraktı.
Yeni oyuncu Serdar Gökhan. Oyuncu Türkân Şoray, “Dönüş”'le ilk yönetmenlik denemesinde başarılı oldu. Metin Erksan'ın “Keloğlan Can Kız” adlı filmi ise sinema gişelerinde bekleneni vermedi, bu açıdan "fiyasko"yla sonuçlandı. "Milli sinema"nın kuramcısı Yücel Çakmaklı, İslami düşünceyi “Çile” ve “Zehra”'yla sürdürdü. Melih Gülgen, Parçala Behçet'le seks ve avantür filmlerine yeni bir yol açtı. Aşırı şiddet sahneleriyle dolu bu tür filmlerin oyuncusu da Behçet Naçar'dı.
Atıf Yılmaz Utanç'la toplumun ezildiği kadın sorununa yaklaştı. Lütfi Ö. Akad, “Irmak” ve “Gökçe Çiçek”'le eski törelerin, geleneklerin altını çizen çalışmalar yaptı. Her iki film de yeni atılımların 1972 yılındaki ilk örneklerini oluşturdu. Yılmaz Duru, İnce Cumali'den sonra en başarılı filmini ortaya koydu. Bu, “Kara Doğan”'dı.
9. ALTIN PORTAKAL ULUSAL UZUN METRAJ FİLM YARIŞMASI
En İyi 1. Film : " Zulüm" (Atıf Yılmaz)
En İyi 2. Film : "Sev Kardeşim" (Ertem Eğilmez)
En İyi 3. Film : "Üvey Ana" (Ülkü Erakalın)
En İyi Yönetmen : Atıf Yılmaz ("Zulüm")
En İyi Senaryo : Sadık Şendil ("Sev Kardeşim")
En İyi Görüntü Yönetmeni : Cengiz Tacer ("Zulüm")
En İyi Kadın Oyuncu : Zeynep Aksu ("Üvey Ana")
En İyi Erkek Oyuncu : Murat Soydan ("Üvey Ana")
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu : Fatma Karanfil ("Üvey Ana")
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu : Süleyman Turan ("Güllü")
En İyi Kadın Karakter Oyuncu : Şükriye Atav ("Emine")
En İyi Erkek Karakter Oyuncu : Münir Özkul ("Sev Kardeşim")
Jüri Üyeleri: Sadık Şendil, Esat Özveren, Enver İçli, Nahit Dinç, Erhan İmset, Trt'den Bir Temsilci, Antalya'dan Bir Temsilci, Fatin Erişilgil.
1973
209 film çevrildi. Siyah-beyaz film sayısı ise bu yıl 30'a düştü. Türkan Şoray, ikinci yönetmenlik denemesi “Azap”'la büyük bir başarısızlığa uğradı. Safa Önal “Umut Dünyası”, Ertem Eğilmez “Canım Kardeşim”'le küçük insanların dünyalarını insancıl bir yaklaşım içinde verip kendi çizgilerini aştılar. Lütfi Ö. Akad, önce “Gelin” ve sonra da “Düğün”'le iç-göç olayına yeni bakış açıları getiriyordu.
Akad'ın “Gelin”'i 2. Uluslararası Tahran Film Şenliği'nde 72 filmlik ön elemeyi kazanıp yarışmaya girmeyi başardı. Ve Paris'te "Yılmaz Güney Haftası" düzenlendi. “Dönüş” (Türkan Şoray), Moskova Film Şenliği'ne katıldı.
10. ALTIN PORTAKAL ULUSAL UZUN METRAJ FİLM YARIŞMASI
En İyi 1. Film : "Hayat Mı Bu" (Orhan Aksoy)
En İyi 2. Film : "Dinmeyen Sızı" (Nejat Saydam)
En İyi 3. Film : "Suçlu" (Mehmet Dinler)
En İyi Yönetmen : Nejat Saydam ("Dinmeyen Sızı")
En İyi Senaryo : Hamdi Değirmencioğlu ("Hayat Mı Bu")
En İyi Görüntü Yönetmeni : Melih Sertesen ("Dinmeyen Sızı")
En İyi Kadın Oyuncu : Hülya Koçyiğit ("Tanrı Misafiri")
En İyi Erkek Oyuncu : Tarık Akan ("Suçlu")
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu : Semra Sar ("Hayat Mı Bu")
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu : Yıldırım Önal ("Dinmeyen Sızı")
En İyi Çocuk Oyuncu : Menderes Utku ("Afacan Harika Çocuk")
En İyi Stüdyo : Acar Film ("Dinmeyen Sızı")
En İyi Kısa Metrajlı Film : "Yuva Hasreti" (Behlül Dal)
Jüri Üyeleri: Mahmut Baler, Nihat Akçan, Melih Başar, Oğuz Özdeş, Ahmet Üstel, Cahit Gürbüzer, Vasil Anas, Metin Çakalıklı, Zeki Özer, Kenan Değer, Atıf Başkan, Tuncer Özal.
